Geschiedenis
in en om
Roosendaal
 
 

De Heerma van Vossstraat in oude beelden
 
 
Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door middel van kopie, op digitale of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van auteur en/of webmaster.
 
 
Gedeelte van een kaart met de HEERMA VAN VOSSSTRAAT, destijds nog aangeduid als het HULSDONKSWEGJE, liggend tussen de Rijksweg van Roosendaal naar Wouw en de buurtschap 'Planken Wambuis'. De kaart werd in 1922 door de gemeente uitgebracht. De oorspronkelijke weg uit de Middeleeuwen tussen Roosendaal en Wouw is op de tekening aangeduid als 'Aardweg'.
In de jaren rond 1820-1850 kwam de nieuwe Rijksweg van Breda over Roosendaal en Wouw naar Bergen op Zoom tot stand.
 
In wit is de kaart van de bebouwing van de Heerma van Vossstraat in de jaren 1925-1975 ingebracht, zoals die hieronder in twee delen op een groter formaat is geplaatst.
 

De Heerma van Vossstraat in oude beelden
 
In de jaren 1970-2000 begon Roosendaal steeds meer uit te breiden, waardoor eeuwenoude straten met boerderijen plaats moesten maken voor nieuwbouwwijken volgens een van te voren vastgesteld plan. En dat alles zo goedkoop mogelijk zonder veel fantasie in bebouwing.

Gelukkig heeft de toenmalige Dienst Stadontwikkeling één van haar medewerkers kort voor de aanvang van de grootscheepse kaalslag op pad gestuurd met zijn fototoestel. Deze beelden werden later opgenomen in het plaatselijke Gemeentearchief en nog weer later overgebracht naar het West-Brabants Archief in Bergen op Zoom.

Daar liggen de foto's zonder enige aandacht van wie dan ook. Vandaar dat ik de veelal kleurrijke en fraaie plaatjes een plekje op deze website wil geven. Van mijn kant zijn er nog wat andere plaatjes bijgevoegd. Een kaart in twee delen dient voor het overzicht. Met nummers worden de gefotografeerde panden aangeduid, hier onder het noordelijke deel en helemaal aan het einde van dit beeldverslag de rest.

 
Arend Heerma van Voss, geboren op 14 september 1861 te Roosendaal, overleden op 15 oktober 1946 te Roosendaal. Van beroep was hij boomkweker, tuinarchitect en assurantieagent. Ook was hij gemeenteraadslid (1897-1927), wethouder (1919-1923), bestuurlijk betrokken bij de Nederlands Hervormde Gemeente in Roosendaal en in april 1913 mede-initiatiefnemer bij het oprichten van het Christelijk Gemengd Koor 'Excelsior'. Voor alle activiteiten werd Arend benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
 
 
KAART NOORDZIJDE HEERMA VAN VOSSSTRAAT, vanaf de Wouwseweg tot de huidige Sportstraat, met de situatie uit de jaren vijftig.
 
De foto's zijn overigens wisselend vanuit zuidelijke en noordelijke richting genomen. Voor een beter begrip zijn aan de noordzijde zowel de Wouwseweg als de Rondweg ingetekend. Het aansluitende stuk staat onder aan dit beeldverslag. Tekening: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 6 (links) en 4 rechts). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op de panden Heerma van Vossstraat 8, 10, 12, 14, 16, 18 en 20. Als laatste links is boerderij op nummer 20 te zien.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 20 (links) 18, 16, 14, 12 en 10. Foto: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 20. Foto: E.A. de Rooij, Roosendaal, 2002.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 26, zie ook volgend beeld. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 28 (tuinderswoning) en 26 (boerderjtje), zie ook voorgaand beeld.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht ter hoogte van het pand Heerma van Vossstraat (huisnummer onbekend, niet op kaart voorgesteld) met op de achtergrond het nieuwe Sint Franciscusziekenhuis. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.

 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 40 en 38 (bij auto). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 38 (langgevelboerderij, niet meer in originele toestand, zie ook voorgaand beeld).
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 44, een Brabantse langgevelboerderij, niet meer in oorspronkelijke toestand.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978 (zie ook volgend beeld).
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat, links 46 en rechts 44 (Brabantse langgevelboerderij, niet meer in oorspronkelijke toestand). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978 (zie ook voorgaand beeld).
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 53 (links) en 55. In de verte staat het nieuwe Sint-Franciscusziekenhuis.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op panden, links: Heerma van Vossstraat 58, later Vijfhuizenberg 133-135, later afgebroken, rechts: Heerma van Vossstraat 54, later Vijfhuizenberg 137. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 61 (rechts), 27 februari 1991. Foto: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 61. Verderop staat het pand Heerma van Vossstraat 53 (en het ziekenhuis, zoals die ook al op een voorgaand beeld zijn te zien). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 46 (links) en 61 (rechts, zie ook voorgaand beeld), 27 februari 1991. Uiterst rechts staat de schuur met deels ingezakt dak, die ook op het volgende plaatje is te zien en dan in een zeer vervallen staat.
Foto: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Gezicht op de in verregaande staat van ontbinding verkerende schuur bij het pand Heerma van Vossstraat 61, 27 februari 1991.
Schapen en kippen scharrelen door elkaar op het erf rond de schuur. Foto: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Britse militairen van het 1e bataljon Leicester-Regiment ontmoeten in oktober 1944 vluchtende mensen met heel wat bagage bij de spoorwegovergang in de Heerma van Vossstraat (destijds nog Hulsdonkswegje genoemd). Links met kruiwagen is Piet de Beer uit Roosendaal. Links op de foto staat het pand Heerma van Vossstraat 44 en in het midden (vaag zichtbaar) het pand Heerma van Vossstraat 61. Foto: Imperial War Museum Londen, collectie West-Brabants Archief.
 
 
Engele militairen, die als fotograaf met de legereenheden meereisden, hebben in 1944 niet alleen de vorderingen bij de Geallieerden vastgelegd, maar ook onmenselijke taferelen vastgelegd. De vlucht van de plaatselijke bevolking aan de Heerma van Vossstraat om het strijdtoneel te ontwijken, bleef voor altijd in het geheugen van mensen gegriefd. BN/De Stem kwam op 4 september 2026 met een paar saillante beelden, samen met één van de betrokkenen van 82 jaar geleden. Foto: Imperial War Museum Londen, collectie West-Brabants Archief.
 
Anneke Kuijstermans was het meisje dat destijds in de wieg lag op de bovenstaande foto. Haar moeder droeg een koffertje met wat persoonlijke spullen en dat is in de familie bewaard gebleven. Anneke vertelt het verhaal. Fotobewerking: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
Een soldaat greep tijdens de bevrijding van Roosendaal een peuter bij haar nekvel uit een bomkrater. Dat kind was de tweejarige Anneke (Annie) Kuystermans (85). Zij lag in de kinderwagen die te zien is op de bijzondere foto. Nu het koffertje op die foto terug is gevonden, vertelt Anneke Kuystermans, wier meisjesnaam Van den Broek is, het verhaal erachter. Ze is anno 2026 de enige die het nog kan vertellen. "De rest, al mijn broers en zussen, is allemaal overleden", vertelt Kuystermans aan haar keukentafel.
 
Zij woont al haar hele leven in Roosendaal en werd geboren in de winter van 1941, net als alle winters tijdens de oorlog een strenge winter. Kuystermans groeide op in een door nazi-Duitsland bezet Nederland. Ook zij en haar familie ontkwamen niet aan het geweld en het leed dat de oorlog met zich meebracht. Eind oktober 1944 rukten de geallieerden op in West-Brabant. Op 27 oktober werd Bergen op Zoom bevrijd door de Canadezen. Twee dagen later rolden Poolse tanks Breda binnen. Een dag later was Roosendaal aan de beurt. De Britse 49e West Riding Infantry Division, beter bekend als de Polar Bears, kwam de stad zuiveren van de Duitse bezetter.
 

Sommige Roosendalers ontvluchtten het geweld; de Britten stonden in de Tweede Wereldoorlog immers bekend om hun gebruik van artillerie. De familie Van den Broek woonde op een boerderij aan het Hulsdonkswegje, nu de Heerma van Vossstraat. Kuystermans weet zelf niets meer van de evacuatie, maar heeft in de jaren erna de verhalen gehoord. "We moesten vluchten omdat ze gingen bombarderen." Dat ging goed, tot de weg werd versperd door een bomkrater en Kuystermans de ondeugende peuter uithing. "Ons moeder lette even niet op en toen ben ik uit de kinderwagen gekropen. Ik wilde ook eens gaan kijken naar dat gat. Toen heeft hij mij gered."
 
Geniesoldaat - Hij was een sapper, een gespecialiseerde geniesoldaat: Jeff Chesson, ook een Polar Bear. Zijn eenheid dichtte het gat. Omdat Chesson terug moest lopen naar het hoofdkwartier om machinerie te repareren, hielp hij moeder Van den Broek met het trekken van de kinderwagen. Kort daarna werd de foto gemaakt. Chesson staat daarop met de kinderwagen, waarin Kuystermans ligt, aan zijn hand; moeder Trieneke draagt ook een koffertje. Op de achtergrond is nog net de rest van de familie Van den Broek te zien. Zij dragen in een kruiwagen nog andere spullen, voor het geval ook hun huis ten prooi zou vallen aan artilleriebeschietingen.
 
Oproep - Dat gebeurde niet. De boerderij van de familie Van den Broek liep geen structurele schade op en de familie overleefde de bevrijding zonder kleerscheuren. "Maar de Duitsers hadden ingebroken en alle weckpotten leeggegeten", vertelt Kuystermans.
Soldaat Chesson zat in de maanden na de bevrijding ingekwartierd in de molen aan de Wouwseweg, voordat hij terugkeerde naar Hereford in de West Midlands in Engeland. Daar opende hij samen met zijn vrouw een pub.
 
Kuystermans groeide op, trouwde en nam samen met haar man een café aan de Kade in Roosendaal over. En toen, op een dag in 1983, kreeg het café ineens telefoon. "Anneke, ze zijn op zoek naar jullie moeder', werd er tegen mij gezegd." Want wat bleek? Per toeval kwam de bekende foto, die ook in het Imperial War Museum in Londen hangt, onder ogen van de voorzitter van de club van (oud-)engineers, geniesoldaten. Die herkende sapper Chesson. Het leverde een oproep op in een Engelse krant, die ook Chesson zelf bereikte. Hij nam contact op met Brabants Nieuwsblad, een voorloper van BN DeStem, omdat hij in contact wilde komen met de 'onbekende' vrouw met wie hij bijna 40 jaar eerder op de foto stond. Onbekende vrouw? Nee, dat was gewoon Trieneke van den Broek, de moeder van Kuystermans. Een bekende las het bericht in de krant en belde daarop het café van Kuystermans en haar echtgenoot. "Ik vond het zo prachtig dat ze ons moeder zochten."
 
Hereniging - De hereniging tussen moeder Trieneke en soldaat Chesson kwam er nooit. "Mijn moeder leefde toen al niet meer." Dat weerhield de Brit, die zelf inmiddels bijna 60 jaar was, er niet van om samen met zijn vrouw de rest van de familie Van den Broek op te zoeken. Bij het bezoek van Chesson bleek dat hij Kuystermans, die hij al bijna veertig jaar niet had gezien, als een soort dochter zag. "Ik moest altijd op zijn schoot zitten, want hij had zelf geen kinderen. Hij was helemaal gek van me. Op den duur word je daar wel moe van", lacht de Roosendaalse. "Ze waren nog goed ter been. En zijn vrouw was heel lief." Kuystermans koestert de herinneringen aan het bezoek van Chesson en zijn vrouw. "Hele feesten in het café toen hij er was, geweldig was dat."
 

Tijdens zijn bezoek aan Nederland ging de voormalig geniesoldaat nog langs de plek waar hij was ingekwartierd. Het zou Chesson goed hebben gedaan, die terugkeer naar Roosendaal. "De molen was toen al dicht, maar hij zou wel een kwartier naar binnen hebben staan kijken", aldus Kuystermans. "Hij stond zo te genieten."
 
Het zou de enige keer zijn dat de Engelsman terugkeerde op Nederlandse bodem. Wel zochten Kuystermans en haar oudere zus samen met hun echtgenoten Chesson op in Engeland. Ook dat was een trip die geen van allen ooit zal vergeten. Toch was het de laatste keer dat Chesson en Kuystermans elkaar zagen. De twee bleven brieven naar elkaar sturen, tot de Brit een paar jaar later overleed.
 
Nieuwe wending - Nu, al die jaren later, komt het verhaal weer tot leven door de vondst van dat koffertje. Een koffertje dat al die jaren op zolder bij Kuystermans stond, maar waar nooit naar werd omgekeken. Nu komt het dus terecht in het Tongerlohuys, als onderdeel van een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog. "Helemaal goed!", roept Kuystermans op de vraag of het valies überhaupt het museum in mocht. Het zal er in ieder geval voor zorgen dat het verhaal van het koffertje en daarmee het verhaal van Anneke, de familie Van den Broek en soldaat Chesson niet zomaar wordt vergeten.
 
 
 
Gezicht vanuit het zuiden op het spoorwegbaanvak Roosendaal - Bergen op Zoom. Links ligt de boerderij Heerma van Vossstraat 48. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, circa 1990.
 
 
Gezicht vanuit het oosten op het spoorwegbaanvak Roosendaal - Bergen op Zoom met boerderij aan de Heerma van Vossstraat 48. De spoorwegovergang ligt kort achter de fotograaf. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, circa 1990.
 
 
Gezicht vanuit het oosten op het spoorwegbaanvak Roosendaal - Bergen op Zoom met boerderij aan de Heerma van Vossstraat 48. De spoorwegovergang ligt kort achter de fotograaf. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, circa 1990.
 
 
Ruim drie decennia later ligt de (inmiddels bredere) overweg met AHOB-bomen nog altijd op dezelfde plaats. Daarnaast hebben fietsers en voetgangers elk een aparte toegang met AHOB-bomen gekregen. Het bovenleidingportaal is het enige dat in deze regio ongewijzigd is gebleven. Foto uit Google Earth, 2025.
 
 
Gezicht op Heerma van Vossstraat, hoek Vijfhuizenberg. Rechts staat de boerderij op Vijfhuizenberg 98, gebouwd in 1949.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 70 (Brabantse langgevelboerderij), in de jaren tachtig afgebroken. Nu staan op deze plek de huizen aan de Enclaveberg 184 t/m 190). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op panden Heerma van Vossstraat 64 (links, langgevelboerderij met mansardedak), en Heerma van Vossstraat 69 (rechts, gebouwd rond 1860, 'karschop' met rieten dak). Nog in datzelfde jaar loopt de boerderij op nummer 69 een flnke stormschade op, waarna afbraak volgde, zie foto's hieronder. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 69 met stormschade op 13 april 1978. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 69 met stormschade op 13 april 1978. Foto: Thom van Amsterdam, collectie WBA.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 64 (links). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht op pand Heerma van Vossstraat 70 (Brabantse langgevelboerderij, afgebroken, nu op deze plek Enclaveberg 184 t/m 190).
In de verte staan de panden Heerma van Vossstraat 64 (links) en 69 (rechts). Nog in datzelfde jaar loopt de boerderij op nummer 69 een flnke stormschade op, waarna afbraak volgde, zie hierboven). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Nogmaals de boerderij op Heerma van Vossstraat 70 (Brabantse langgevelboerderij, maar nu in zuidelijke richting.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht vanaf pand Heerma van Vossstraat 70 (links, inmiddels nog meer vernieuwd) naar de panden Heerma van Vossstraat 64 en 69 (inmidddels afgebroken, vergelijk ook vorig en volgend beeld). Het wegdek van de Heerma van Vossstraat en de Rietgoorsestraat is dan zo slecht, dat 'de stenen soms in het weiland vliegen", aldus de krant. Er vallen regelmatig fietsers. Theo van Doormaal, Jan van Aert, Frans Bovée, Jef van Aert, Vic Vissers, Thijs Bruijns laten de problemen zien. Foto: Thom van Amsterdam, 25 januari 1983.
 
 
Gezicht in de Heerma van Vossstraat, in de richting van 'Planken Wambuis'. Rechts: Heerma van Vossstraat 58 en 64 (vergelijk met tweede foto hierboven). Links Heerma van Vossstraat 65 (later Vijfhuizenberg 131) en in de verte 69. Rechts Heerma van Vossstraat 58 en 64. Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gezicht naar het zuiden op café 'Planken Wambuis' en de in de buurt liggende boerderijen.
Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Het café 'Planken Wambuis' aan de Tolbergsestraat 15 (later Damastberg 173), op de hoek met de Heerma van Vossstraat (achter de rug van de fotograaf), werd in 2004 afgebroken. Het pand stak wel heel erg schril af bij enkele boerderijen in de directe omgeving (zie vorig beeld). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Het café 'Planken Wambuis' aan de Tolbergsestraat 15 (later Damastberg 173), op de hoek met de Heerma van Vossstraat (links). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
KAART HEERMA VAN VOSSSTRAAT, huisnummers 22 t/m 70 (vanaf de huidige Sportstraat tot café 'Planken Wambuis' bij de Tolbergsestraat. Het aansluitende stuk aan de noordzijde staat boven dit beeldverslag. Tekening: Marius Broos, Roosendaal.
 
 
De Huijbergseweg, gezien in de richting van de Tolbergsestraat. Links staat het pand Huijbergseweg 2 (later Damastberg 120 en afgebroken na een brand), in het midden café Planken Wambuis (Tolbergsestraat 15, later Damastberg 173 en afgebroken) en rechts het pand Huijbergseweg 1 (later afgebroken, nu Damastberg 175). Foto: Dienst Stadsontwikkeling, Roosendaal, 1978.
 
 
Gedeelte van een kaart met de HEERMA VAN VOSSSTRAAT, destijds nog aangeduid als het HULSDONKSWEGJE, liggend tussen de Rijksweg van Roosendaal naar Wouw en de buurtschap 'Planken Wambuis'. De kaart werd in 1922 door de gemeente uitgebracht.
 
 
Tenslotte een vraag: Bij een brand op 24 augustus 1972 ging de voorraad hooi van de familie Dirven aan de Heerma van Vossstraat in vlammen op. Maar helaas is het adres onbekend. Wie dat weet, mag het zeggen. Even goed stond de schuur ook elders en is er een fout in de registratie gemaakt. Foto: Ben Steffen (De Stem), collectie West-Brabants Archief, Bergen op Zoom.