Geschiedenis spoorwegen
in en om
Roosendaal

 
 

1. Het seinhuis B te Roosendaal

 
Het seinhuis B bevindt zich al lang niet meer in oorspronkelijke toestand. Menigeen heeft daar helaas geen weet van. Er zijn namelijk in de loop van de jaren een aantal aanpassingen uitgevoerd.
 
 
Het seinhuis B, 1907-1957. Tekening Marius Broos, Roosendaal.
 
Omstreeks 1957 kreeg het seinhuis B een glazen wand op de plaats van de fraai vormgegeven raamkozijnen aan de noordwestzijde. Tegelijkertijd sneuvelde de dakkapel aan de noordwestzijde. Die diende voor de inval van voldoende licht op de handelinrichting. De wijziging aan de ramen diende om een beter zicht te krijgen op het heuvelen en rangeren. De wijziging werd door de NS in eigen beheer uitgevoerd en gebeurde zonder een bouwvergunning bij het Roosendaalse gemeentebestuur aan te vragen. De tekening uit 1907 geeft dus het seinhuis weer, zoals dat in de eerste halve eeuw is geweest.
Pas in 1971 kreeg het seinhuis B een hekwerk op de omgang. Voordien waren er alleen handgrepen om je aan vast te houden voor het lappen van de ramen. Die handgrepen zitten er overigens nog steeds. Zelf heb ik in 1969 een foto gemaakt, die de toestand van vóór 1971 laat zien. (Ook het in 1973 afgebroken veel grotere seinhuis C had toen nog geen hekwerk op de omgang en bevond zich dus nog in originele toestand.) Andere aanpassingen zijn het verleggen van het voetpad naar de oostzijde van het seinhuis bij de verlenging van het tweede perron in 1972 en het omstreeks 1990 vervangen van de originele trap uit 1907 door een nieuwe, gemaakt uit aluminium. De nieuwe is minder steil dan zijn voorganger.
 
 
Het seinhuis B, noordwestzijde, 1961. Een deel van de ramen werd in 1957 gewijzigd en de dakkapel afgebroken, waardoor het fraaie uiterlijk van het gebouw flink werd aangetast. Foto, collectie heemkundekring De Vrijheijt van Rosendale, Roosendaal.
 
 
Het seinhuis B, zuidwestzijde, 1969. De omgang was er al vanaf het begin. Die diende uitsluitend voor het schoonmaken van de ruiten, vandaar dat er aan de muur een soort ringleiding was bevestigd om je daaraan tijdens dat werk vast te houden. Let op, dat de trap nog volledig origineel is, dus uit 1907 en ook het overpad nog op zijn originele plek ligt. Naderhand is de trap vervangen (en minder steil van vorm) en het overpad naar de oostzijde verplaatst.
 
 
Het seinhuis B was tot in 1972 bereikbaar via een pad, bestaande uit afgedankte houten dwarsliggers en dat precies aan het einde van het tweede perron begon en meteen haaks de sporen overstak om bij de trap van het seinhuis B te eindigen. Het perron zelf is vanaf 1972 in een drietal fasen uitgebreid tot hetgeen wat er nu buiten de overkapping ligt. Tot die tijd hield het perron bij het einde van de overkapping op. De (kop-)sporen zijn dienovereenkomstig gewijzigd. In de verte (op zo'n 350 meter verwijderd van de standplaats van de fotograaf) is het seinhuis C met de bijbehorende seinbrug te zien. Een nog groen 'hondekop'-treinstel is als trein van Vlissingen naar Amsterdam zojuist vertrokken; het sein op de seinbrug staat op veilig.
Foto uit brochure: 'Roosendaal, a railway town in development', uitgave Gemeeentebestuur Roosendaal, 1966
 
 

2. Rondom het seinhuis B op bevrijdingsdag 1987

 
In maart 1987 verscheen een boekje met als titel ‘Roosendaal, een spoorwegstation als ’s lands voorportaal’. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan de toenmalige rayonchef J.A. Veen, die als zodanig in dienst was van medio 1984 tot eind 1987.
Het was voor mij de gelegenheid hem te vragen een bezoek te mogen brengen op plaatsen die normaal niet voor het publiek toegankelijk zijn. Hij kwam zijn toezegging na en regelde via zijn groepschefs enkele excursies in april en mei 1987. Dat bracht mij op 5 mei 1987, dus 25 jaar geleden, tussen de sporen rondom het seinhuis B, waar het toen nog een komen en gaan was van goederentreinen en zelfs een enkele posttrein.
 
 
Op het goederenemplacement van Roosendaal stonden tot de modernisering in 1994 een groot aantal rood-witte seinpalen. Zij vonden hun oorsprong in regelgeving bij de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. Zo er in 2012 op een ochtend nauwelijks meer iets gebeurt, zo druk is het nog op 5 mei 1987. Roosendaal telt mee in de goederendienst. Treinen worden samengesteld. Af en toe gebeurt er een 'stootje'. Goederentreinen komen aan en vertrekken na een wisseling van machinist of het in- en uitzetten van wagens, in plaats van over spoor 2 tussen de beide perrons voorbij te rijden. Van links naar rechts zijn te ontwaren: locomotieven NS 1150, 362, 1311, 624, 1220 (en erachter een 1300) en twee 24/2500-en.
 
 
Nog een plaatje met van links naar rechts: locomotieven NS 1311, 1119, 624, 1220 (met erachter een 1300) en twee 24/2500-en.
 
 
Op de beide kopsporen aan de oostzijde van het tweede perron staan de locomotieven NS 1654 (en erachter 1145) en Benelux-hondekop NS 1202 als reserve. Helemaal rechts is het seinhuis B uit 1907 te zien. Het is sinds 2001 een Rijksmonument, staat al 18 jaar leeg en wacht op herbouw elders.
 
 
In 1987 was de rangeerheuvel al enkele jaren buiten dienst. Kijfhoek had inmiddels de functie van Roosendaal als groepshoofdstation in het goederenvervoer overgenomen, zodat een rangeerheuvel in Roosendaal niet meer nodig was. De hinderwetvergunning liep af en een nieuwe werd niet meer aangevraagd, zeker ook omdat de NS dan moest gaan voldoen aan nieuwe regelgeving.
Enige maanden voor het maken van de foto is het spoor rechts met wisselverbindingen opgebroken. Duidelijk is te zien hoe delen van de Engelse wissels zijn weggehaald. Op het vroegere spoor stond altijd de locomotor voor het opdrukken van te vroeg gestopte wagens naar het gewenste spoor of het ophalen en opnieuw plaatsen van verkeerd afgelopen wagens. Tegelijk met het opbreken van het spoor en de wisselverbindingen werd het desbetreffende sein van de seinbrug gehaald en de handelinrichting in het seinhuis B uitgekleed. Slechts de bovenleiding bleef hangen.
 
 
Elke ochtend tegen half elf vertrekt er een posttrein van Roosendaal naar 's-Hertogenbosch. Vanaf het EKP aan de Kade gaat het over het goederenemplacement langs het seinhuis B, waar op 5 mei 1987 het sein op veilig komt te staan voor NS mP 3002 en vier gP's. Links staat locomotief NS 1311 te wachten met een wagenladingentrein naar Kijfhoek.
 
 
Na het vertrek van de posttrein is het de beurt aan locomotief NS 1311 met wagenladingentrein uit Belgie naar Kijfhoek.
 
 
Na de goederentrein komt er gelegenheid voor wat rangeerwerk. Locomotief NS 624 heeft zojuist de laatste wagen van een rangeerdeel een 'stootje' gegeven. Als vanzelf rolt hij naar het goede spoor. Onder de seinbrug is het gebouw voor de rangeerdienst te zien. Het is een restant van het vroegere water-reservoirgebouw uit 1907. Rechts daarvan staat het gebouw van de Centrale Verkeersleiding in de regio Zuid-West uit 1972. Overigens werd de seinbrug in 2002 verplaatst naar het tractieterrein en de rangeerheuvel opgebroken in 1991.